• Ιουλίου 18, 2019, 03:47:14
• Καλώς ορίσατε, Επισκέπτης. Παρακαλούμε συνδεθείτε ή εγγραφείτε.
 
Νέα:
Παρακαλούμε πολύ να αναρτάτε στο φόρουμ την ύλη μαθημάτων
και τα θέματα εξετάσεων που γνωρίζετε.

Αποστολέας Θέμα: Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;  (Αναγνώστηκε 2187 φορές)

0 μέλη και 1 επισκέπτης διαβάζουν αυτό το θέμα.

Αποσυνδεδεμένος asimeniasfika

  • Απόφοιτη ΠΤΔΕ
  • Συντονιστής
  • Καμένος στον κύβο!
  • *****
  • Μηνύματα: 5394
  • Φύλο: Γυναίκα
Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;
« στις: Οκτωβρίου 05, 2014, 14:34:52 »
Το παρακάτω κείμενο προέρχεται από τον αρθρογράφο του blog "Το φονικό κουνέλι"

Μια σχετικά πρόσφατη πανευρωπαϊκή έρευνα ανέφερε πως μόλις το 38% των Ευρωπαίων, κατά τη διάρκεια της περασμένης χρονιάς, συμμετείχαν ενεργά σε κάποια πολιτιστική δραστηριότητα – για παράδειγμα, να επισκεφτούν μια έκθεση, ένα μουσείο, ή να δουν μια συναυλία – εξαιρείται ο κινηματογράφος. Στη χώρα μας το ποσοστό που δεν είχε την παραμικρή επαφή άγγιζε το 63%. Και σα να μην έφταναν αυτά, ακόμα πιο ενδιαφέρουσα ήταν η στάση του κόσμου απέναντι στην ανάγνωση βιβλίων. Μόλις το 50% των ερωτηθέντων στην Ελλάδα είχαν διαβάσει έστω και ένα βιβλίο τον τελευταίο χρόνο! Ο ένας στους δύο Έλληνες δεν είχε διαβάσει ούτε ένα.

Με αφορμή αυτή την έρευνα λοιπόν, ορισμένοι προβληματισμοί από την πλευρά μου.

***

1 # Αρκετός κόσμος αποφεύγει το διάβασμα, όντας χρονοβόρο και απαιτητικό, ενώ αυτό ισχύει ακόμα και στα πλαίσια του διαδικτύου, όπου προτιμούνται ευκολοχώνευτα και εύπεπτα, σύντομα, αναγνώσματα, έναντι μακροσκελών κειμένων. Είμαι βέβαιος πως αρκετοί, με το που θα δουν το μέγεθος και μόνο αυτού εδώ του ποστ, θα το προσπεράσουν, όντας «πολύ μεγάλο σε έκταση». Είναι τέτοιος ο βομβαρδισμός από πληροφορίες και ερεθίσματα που κινδυνεύεις να χαθείς μέσα τους – αν δεν έχεις μια γνωστική πυξίδα. Στο τέλος φτάνεις να επιλέγεις λίγο απ’ το καθένα.

***

2 # Το σύντομο είναι πιασάρικο. Γιατί να διαβάσεις ένα βιβλίο του Σαίξπηρ, όταν μπορείς να ανταλλάξεις μια εικόνα με ένα σύντομο ρητό του στο Facebook. Γιατί να προβληματιστείς με τις αντιφάσεις ενός Νίτσε, όταν γίνεται να πετάξεις μια και μόνο ατάκα του και να τη μετατρέψεις σε σλόγκαν. Οι φωτογραφίες που κυκλοφορούν με ρητά από συγγραφείς είναι δημοφιλείς γιατί ακριβώς είναι εύκολες. Δεν απαιτούν χρόνο, συγκέντρωση ή μελέτη.

Μα απομονώνοντας μία μόνο ατάκα από ένα βιβλίο, είναι λες και απομονώνεις το ρεφραίν από ένα τραγούδι – για να μη πω, το ρεφραίν από μια ολόκληρη δισκογραφία. Δε λέω, νόστιμο το ρεφραίν – μα στο τραγούδι ολόκληρο βρίσκεται η μαγεία. Kαι είναι διαφορετικό να απομονώνεις το ρεφραίν, μα να γνωρίζεις το τραγούδι… Και διαφορετικό όταν δεν το γνωρίζεις.

***

3 # Εν τέλει, ενέχεται ο κίνδυνος το σλόγκαν να υποκαταστήσει την ανάγνωση. Η εικόνα να πάρει τη θέση της μελέτης. Το άμεσο και γρήγορο να μετατραπούν σε αντανακλαστικά – αν κάτι απαιτεί χρόνο, το προσπερνούμε. Και αυτό φτάνει να καλύπτει όλους τους τομείς της ζωής μας – από την ανάγνωση ως τη σύναψη σχέσεων (όπου πρέπει, για κάποιο λόγο, να γίνονται όλα «εδώ και τώρα», κατευθείαν – λες και δε χρειάζονται κάποια πράγματα τον χρόνο τους, λες και δε γίνεται καλύτερο το κρασί με τον καιρό).

Το πλήθος των αμφίβολης αξίας ενημερωτικών ή «καλλιτεχνικών» ιστοσελίδων της κακιάς ώρας επιδεινώνει την κατάσταση. Ασφαλώς και υπάρχουν πολλά αξιόλογα site εδώ κι εκεί, μα πόσοι έχουν την ικανότητα να διακρίνουν το φτηνό απ’ το ουσιώδες; Η πληροφορία πρέπει να είναι γρήγορη, ακαριαία, άμεση, να κολλάει στον αναγνώστη, να του τραβάει την προσοχή – όχι να του εξασκεί την κριτική σκέψη, τον προβληματισμό, τη φαντασία.

***

4 # Η λογοτεχνία και οι τέχνες συνιστούν σημαντικό μέρος αυτής της σελίδας. Ο σκοπός μου είναι διττός. Αφενός η προσωπική έκφραση, αφετέρου το μοίρασμα. Μα η σελίδα δεν απευθύνεται σε κόσμο που αρέσκεται μόνο σε σλόγκαν και μεμονωμένες ατάκες – αν και κάποιες φορές ίσως καταφύγω σε αυτές, μα αυτό δεν είναι ο κανόνας. Έναντι σλόγκαν, προτιμώ να αναζητώ αποσπάσματα μεγαλύτερης έκτασης, τέτοια που απαιτούν ανάγνωση και επένδυση από την πλευρά του αναγνώστη – έστω αν μιλάμε για τρεις παραγράφους.

Στην περίπτωση του σλόγκαν «διαβάζεις» μια εικόνα – σαν αφίσα από κείνες που βλέπουμε στους σταθμούς του μετρό. Στην περίπτωση του αποσπάσματος διαβάζεις ένα κείμενο.

***

5 # Θεωρώ πως δεν έχουν να αποκομίσουν κάτι από εδώ εκείνοι που η πολιτισμική κουλτούρα τους ξεκινάει στον Παντελίδη και τελειώνει στον Σφακιανάκη, με μεσημεριανά διαλείμματα για Τατιάνα Στεφανίδου. Υπάρχει μια μερίδα αυτού του κόσμου που ανακάλυψε τη σελίδα και έχει πατήσει like, μα αμφιβάλλω αν διαβάζουν όσα γράφονται εδώ. "Καλλιτέχνες" σαν αυτούς που ανέφερα βρίσκονται κυριολεκτικά στον αντίποδα οτιδήποτε σχετίζεται με το νόημα και την ουσία της τέχνης – συνιστούν εκτρώματα μιας εκφυλισμένης, σάπιας αντίληψης περί ψυχαγωγίας και διασκέδασης και εν μέρει ευθύνονται για την γενικότερη πολιτισμική υποβάθμιση γύρω μας. Αηδιάζω και μόνο που γράφω τα ονόματά τους, θεωρώ θλιβερό σε μια χώρα που καυχιέται (τρομάρα της) για τον πολιτισμό της να προβάλλει τέτοια πρότυπα. Μα αυτοί είμαστε.

***

6 # Ο πολιτισμός δεν αφορά κάτι που «έχεις», σα να λέμε, έχω μια μεγάλη βιβλιοθήκη, έχω πάει σε πολλές συναυλίες, ή δε ξέρω και γω τι. Η κουλτούρα συνιστά πάνω απ’ όλα ζήτημα παιδείας. Και η παιδεία πάει πέρα από την εκπαίδευση ή το στενό εμπειρικό υπόβαθρο. Υπάρχουν άνθρωποι που μπορεί να μην έχουν διαβάσει πολλά βιβλία στη ζωή τους, ή να μην έχουν επισκεφτεί εκθέσεις, ή να μην ξέρουν ποιος είναι ο Ιονέσκο ή ο Μανέ, μα συγκινούν με την ανθρωπιά και τον χαρακτήρα τους. Η κουλτούρα δεν είναι θέμα ξερών και εγκυκλοπαιδικών γνώσεων, μα πρωτίστως ζήτημα συμπεριφοράς. Και ανθρωπιάς.

***

7 # Ωστόσο το βιβλίο μπορεί να παρέχει κριτική σκέψη, αφαιρετική ικανότητα, κοινωνικό και γενικότερο προβληματισμό. Να οξύνει τη φαντασία, να διευρύνει την ευαισθησία μας πάνω σε ζητήματα για τα οποία ίσως είχαμε άγνοια, να κατεδαφίσει τείχη προκαταλήψεων και δογματισμού. Κακά τα ψέματα, χρειάζεται ο κόσμος να διαβάσει. Να ακούσει μουσικές. Να πάει σε εκθέσεις. Να δει καλές ταινίες. Θέατρο. Να μάθει. Να ψαχτεί. Να ψάχνεται, συνέχεια, δεν υπάρχει τέλος. Μα γι’ αυτό θα πρέπει να βάλει τον όποιο δογματισμό του στην άκρη – αλλιώς το τέλος θα έρθει και θα έρθει νωρίς. Και θα πρέπει να δραπετεύσει από την αντίληψη του fast-food.

Η γνώση δε μπορεί να είναι γρήγορη – γρήγορη είναι μόνο η ημιμάθεια και τα βολικά, εύπεπτα σλόγκαν, ιδανικά για να εντυπωσιάζονται οι μάζες. Η γνώση θέλει χρόνο, φέρει αντιφάσεις, θέλει μια ζωή ολόκληρη για να ψηλαφήσεις ένα μόνο μέρος της.

***

8 # Στο τέλος, αν έχουν ένα νόημα όλα αυτά, είναι να γίνουμε περισσότερο ανθρώπινοι. Νομίζουμε πως είμαστε άνθρωποι, το θεωρούμε δεδομένο – μα στην πραγματικότητα, γινόμαστε. Και αν. Ο φασισμός κάθε περιόδου και τα ολοκληρωτικά καθεστώτα κάθε εποχής δεν είχαν καθόλου καλή σχέση με τα βιβλία και τις τέχνες – τα περιθωριοποιούσαν, τα έκαιγαν, τα διέσυραν, τα εξανδραπόδιζαν. Ή τα χρησιμοποιούσαν ίσα για να απομονώσουν ορισμένες ατάκες από αυτά, προκειμένου να εξυπηρετήσουν τον σκοπό τους και να αποκτήσουν, έτσι, μια κάποια «καλλιτεχνική» επιβεβαίωση.

Η εποχή μας (ως τώρα, εν έτει 2014) δεν καίει τα βιβλία. Μα περιθωριοποιεί τον πολιτισμό και τοποθετεί στο βάθρο τα σκουπίδια. Είναι κι αυτό μια μορφή ολοκληρωτισμού. Στο χέρι μας είναι θα επιβεβαιώσουμε αυτή την κατάσταση ή αν θα της πάμε κόντρα, δίνοντας αξία εκεί που πρέπει και στρέφοντας την πλάτη μας σε όλα τα υπόλοιπα.

***

9 # Ναι λοιπόν. Αν διάβασες ως εδώ, υπάρχει ελπίδα.
Εάν θέλετε να συνεργαστείτε ως συντονιστές στο φόρουμ, στείλτε μου προσωπικό μήνυμα ή επικοινωνήστε με το ptde.gr@gmail.com

Αποσυνδεδεμένος lne

  • Συντονιστής
  • Τριτάκι!
  • *****
  • Μηνύματα: 571
  • Φύλο: Γυναίκα
Απ: Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;
« Απάντηση #1 στις: Οκτωβρίου 05, 2014, 17:14:23 »
Με αφορμή το παραπάνω κείμενο, θα ήθελα να θέσω δυο ερωτήματα προς προβληματισμό;
1) Τι συνέβαινε παλιότερα; Οι άνθρωποι διάβαζαν περισσότερο, ποια ήταν η σχέση τους με τα πολιτιστικά αγαθά;
2) Ποιος ο ρόλος της εκπαίδευσης σε αυτό;


Αποσυνδεδεμένος asimeniasfika

  • Απόφοιτη ΠΤΔΕ
  • Συντονιστής
  • Καμένος στον κύβο!
  • *****
  • Μηνύματα: 5394
  • Φύλο: Γυναίκα
Απ: Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;
« Απάντηση #2 στις: Οκτωβρίου 06, 2014, 02:08:09 »
Δε μπορώ να πω χωρίς συγκεκριμένα στοιχεία εάν ο κόσμος παλιά διάβαζε περισσότερο ή όχι. Αν λάβουμε υπόψη μας ότι παλιά δεν ήταν τόσο διαδεδομένη η τεχνολογία (κυρίως το διαδίκτυο και παλιότερα η τηλεόραση), ο κόσμος μπορεί και να διάβαζε πιο πολύ. Σίγουρα όσοι διάβαζαν λογοτεχνικά βιβλία ασχολούνταν με την κλασική λογοτεχνία, ενώ σήμερα το κοινό έχει πέσει με τα μούτρα σε νέα, εμπορικά είδη λογοτεχνίας, όπως η αστυνομική και η αισθηματική λογοτεχνία. Αν λάβουμε υπόψη μας τη στάση του κόσμου απέναντι στο διάβασμα τότε και τώρα, μπορώ να πω ότι σήμερα το εξωσχολικό διάβασμα και κατά συνέπεια η ανάγνωση λογοτεχνικών έργων είναι διαδεδομένη και απενοχοποιημένη. Παλιά η κοινωνία -κι εδώ παίζει ρόλο και η εκπαίδευση- θεωρούσε ότι το διάβασμα έπρεπε να περιορίζεται σε γνωστικά βιβλία, σε όσα βοηθούν έναν άνθρωπο στο σχολείο του, στις σπουδές του, στην επιστημονική του ανέλιξη. Χαρακτηριστικό παράδειγμα η γιαγιά μου, που ακόμα κι όταν διάβαζα λογοτεχνικά βιβλία με μεγάλο ενδιαφέρον, πίστευε ότι διαβάζω για το σχολείο, γιατί δεν της περνούσε από το μυαλό κάτι διαφορετικό. Το ψυχαγωγικό διάβασμα, ακόμα κι όταν μιλάμε για έργα κλασικής λογοτεχνίας, πολλοί δεν το καταλάβαιναν και δεν το χρηματοδοτούσαν. Για να κάνω λίγο και τη μηχανή του χρόνου, στην ταινία "Στο δάσκαλό μας με αγάπη" με τον Άγγελο Αντωνόπουλο, ο δάσκαλος που διορίζεται στο χωριό φέρνει μερικά λογοτεχνικά βιβλία για τη βιβλιοθήκη του σχολείου. Ανάμεσά τους ο "Ηλίθιος" του Ντοστογιέφσκι. Σε βανδαλιστική επίθεση στο σχολείο, οι δύο καταστροφείς με το που διαβάζουν τον τίτλο του βιβλίου, ξεσπάνε σε γέλια, αδυνατώντας -ίσως λόγω της στάσης αυτής της εποχής- να καταλάβουν ότι κρατάνε στα χέρια τους ένα μεγάλο λογοτεχνικό έργο.
« Τελευταία τροποποίηση: Οκτωβρίου 06, 2014, 02:11:49 από asimeniasfika »
Εάν θέλετε να συνεργαστείτε ως συντονιστές στο φόρουμ, στείλτε μου προσωπικό μήνυμα ή επικοινωνήστε με το ptde.gr@gmail.com

Αποσυνδεδεμένος λιβελούλα

  • Συντονιστής
  • Τεταρτάκι!
  • *****
  • Μηνύματα: 910
  • Φύλο: Γυναίκα
Απ: Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;
« Απάντηση #3 στις: Οκτωβρίου 06, 2014, 20:16:57 »
Εγώ δεν μπορώ να πιστέψω ότι ο κόσμος παλαιότερα διάβαζε περισσότερο. Ούτε πριν από 20 χρόνια ούτε και πριν από 50 χρόνια. Γενικώς, πάντα λίγοι ήταν αυτοί που διάβαζαν, γιατί είτε ο κόσμος δούλευε ολημερίς και δεν είχε την ευκαιρία να έρθει σε επαφή με πολιτιστικά αγαθά, όπως τα βιβλία είτε πολύ απλά δεν ενδιαφέρεται. Σήμερα, η μεγαλύτερη μερίδα των ανθρώπων έχει την ευκαιρία να διαβάσει ένα λογοτεχνικό βιβλίο είτε αγοράζοντάς το είτε πηγαίνοντας σε μια δανειστική βιβλιοθήκη. Όμως, όπως αναφέρει και το άρθρο αναλώνουν (αναλώνουμε βασικά) τον χρόνο σε άλλα πράγματα. Το θέμα όμως είναι και αυτά τα άλλα πράγματα με τα οποία ασχολούνται δεν έχουν καμία ψυχαγωγική αξία. Οι περισσότεροι ασχολούνται με ό,τι είναι της μόδας π.χ. ατέλειωτο λιώσιμο στο fb, άκουσμα καψουροτράγουδων κ.λπ. Ωραία και καλά όλα αυτά ,αλλά καλό είναι να ερχόμαστε πού και πού σε επαφή με πιο ποιοτικούς τρόπους αξιοποίησης του χρόνου, όπως είναι ο χορός, η ζωγραφική και οτιδήποτε άλλο μας αρέσει. Βέβαια, αυτό είναι άποψή μου.

(Παρεμπιπτόντως, πόσο ανόητο είναι που το παίζουν όλοι φιλόσοφοι στα κοινωνικά δίκτυα ανεβάζοντας φράσεις φιλοσόφων, ακόμα και στην πιο άκυρη φωτογραφία τους.)

Πολύ ωραία ερώτηση αυτή Lne για το ρόλο της εκπαίδευσης.  ;)
Ο δικός μου δήμος πάντως διοργάνωνε (δεν ξέρω αν γίνεται ακόμα) διαγωνισμούς ανάγνωσης βιβλίων για τα παιδιά του δημοτικού. Δηλαδή, για κάθε ηλικία υπήρχε μια λίστα από παιδικά βιβλία που έπρεπε να διαβαστούν και στη συνέχεια απαντούσαμε σε κάτι εύκολες ερωτήσεις, που αφορούσαν αυτά τα βιβλία και γινόταν αργότερα μια εκδήλωση στην οποία γινόταν κλήρωση για διάφορα δώρα. Έτσι, όσοι συμμετείχαμε (και ήμασταν πολλοί, επειδή και η δασκάλα μας αφιέρωνε χρόνο για αυτό και μας πήγαινε σε βιβλιοθήκες) διαβάζαμε πολλά βιβλία.
Γενικώς , όμως, πιστεύω πως είναι πολύ δύσκολο να δημιουργηθεί στα παιδιά αυτή η διάθεση να διαβάζουν εξωσχολικά βιβλία και ακόμα πιο δύσκολο το να διατηρηθεί αυτή η διάθεση και σε πιο μεγάλες ηλικίες. Μία αιτία για αυτό είναι η απέχθεια των μαθητών προς τα σχολικά βιβλία.
Άμμος ήτανε προτού γυαλί να γίνει...

Αποσυνδεδεμένος asimeniasfika

  • Απόφοιτη ΠΤΔΕ
  • Συντονιστής
  • Καμένος στον κύβο!
  • *****
  • Μηνύματα: 5394
  • Φύλο: Γυναίκα
Απ: Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;
« Απάντηση #4 στις: Οκτωβρίου 06, 2014, 20:49:04 »
Κι εμένα το σχολείο είχε δανειστική βιβλιοθήκη, αλλά με τα νέα μέτρα της κυβέρνησης έμαθα ότι έμεινε χωρίς προσωπικό. Τι τους χρειαζόμαστε τους υπεύθυνους βιβλιοθήκης;

Όσον αφορά την απέχθεια των παιδιών για τα σχολικά βιβλία (ήταν και θέμα έκθεσης όταν δίναμε πανελλαδικές), ίσως τελικά πρέπει να πάψουμε σαν εκπαιδευτικοί να βασιζόμαστε στα βιβλία και στην αποστήθιση, κάτι που κατά κόρον έκανε και κάνει η παλιά γενιά δασκάλων. Από την άλλη πλευρά, όμως, ευθύνη για την απέχθεια προς το βιβλίο έχει και ο γονέας. Αν το πρώτο βιβλίο που θα πάρει στο χέρι του το παιδί είναι το σχολικό, είναι πολύ δύσκολο να το κάνεις να αγαπήσει το βιβλίο γενικά. Πρέπει το παιδί να έρχεται σε επαφή με βιβλία από μικρό, να πέφτουν στα χέρια του παραμυθάκια, να δει το μπαμπά του να διαβάζει μια εφημερίδα (και όχι αθλητική), να εξοικειώνεται με τα προαναγνωστικά στοιχεία, για να μπορέσει να το εντάξει ως συνήθεια μετέπειτα. Τρόποι επαφής με το βιβλίο υπάρχουν πολλοί, ακόμα και για τα χαμηλά στρώματα (παζάρια, βιβλία από δεύτερο χέρι), αλλά δύσκολα ο νεοέλληνας θα αφήσει λίγο στην άκρη τον Παντελίδη για να διαβάσει αυτός ή τα παιδιά του.
Εάν θέλετε να συνεργαστείτε ως συντονιστές στο φόρουμ, στείλτε μου προσωπικό μήνυμα ή επικοινωνήστε με το ptde.gr@gmail.com

Αποσυνδεδεμένος λιβελούλα

  • Συντονιστής
  • Τεταρτάκι!
  • *****
  • Μηνύματα: 910
  • Φύλο: Γυναίκα
Απ: Φιλοσοφημένοι ή απλά ημιμαθείς;
« Απάντηση #5 στις: Οκτωβρίου 06, 2014, 20:55:54 »
Το δημοτικό μου σχολείο δεν είχε δανειστική βιβλιοθήκη, αλλά είχαμε πάει σε μία που βρίσκεται κοντά στην περιοχή και επίσης είχε γίνει στο σχολείο και ένα παζάρι στο οποίο πωλούνταν και βιβλία (όχι μεταχειρισμένα). Με αυτόν τον τρόπο, ασχοληθήκαμε πολύ με τα λογοτεχνικά βιβλία στο σχολικό πλαίσιο τουλάχιστον.

Πάντως ναι, κι εγώ πιστεύω πως οι συνήθειες των υπόλοιπων μελών της οικογενείας διαδραματίζουν σημαντικό ρόλο στην εξοικείωση του παιδιού με την ανάγνωση εξωσχολικών βιβλίων. (Και εγώ τον Παντελίδη σκεφτόμουν όταν έγραφα το προηγούμενο μήνυμα.  : tongue )
Άμμος ήτανε προτού γυαλί να γίνει...